رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان با تأکید بر اینکه تاب‌آوری نظام سلامت در میدان بحران معنا پیدا می‌کند، تجربه آسیب‌دیدن بیمارستان بعثت سنندج و تداوم خدمت‌رسانی به بیماران را نمونه‌ای عینی از تاب‌آوری شبکه سلامت دانست و گفت: ممکن است محل ارائه خدمت تغییر کند، اما مسئولیت ما در برابر بیمار نباید تغییر کند.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سمینار یک‌روزه «تاب‌آوری نظام سلامت در حوادث و بلایا؛ با تأکید بر تاب‌آوری بیمارستان» با حضور دکتر شعله شاه‌غیبی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان، جمعی از اعضای هیئت‌رئیسه، مدیران، اعضای هیئت علمی، کارشناسان و دانشجویان دانشگاه و با حضور استادان و صاحب‌نظران برجسته حوزه سلامت در حوادث و بلایا، در تالار ابن‌سینای دانشکده پزشکی برگزار شد.

دکتر شعله شاه‌غیبی در این سمینار با بیان اینکه ارزش واقعی تاب‌آوری در روزهای آرام و عادی آشکار نمی‌شود، اظهار کرد: همان‌گونه که ارزش واقعی یک پل زمانی مشخص می‌شود که رودخانه طغیان می‌کند، تاب‌آوری نظام سلامت نیز در شرایطی معنا پیدا می‌کند که بخشی از سیستم با آسیب و اختلال مواجه شود.

وی با اشاره به تجربه دانشگاه علوم پزشکی کردستان در جریان جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه اخیر، گفت: در این حوادث، بیمارستان بعثت سنندج در اثر بمباران آسیب دید، اما مسئله اصلی این بود که آیا با آسیب‌دیدن یک ساختمان، ارائه خدمت به بیماران نیز متوقف خواهد شد یا خیر.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان ادامه داد: مادران باردار، مادران تازه‌زایمان‌کرده و نوزادان، همراه با تجهیزات و نیروهای انسانی مورد نیاز، در یک فرآیند عملیاتی به مراکز درمانی تأمین اجتماعی و سپس بیمارستان کوثر منتقل شدند و ارائه خدمات استمرار پیدا کرد.

دکتر شاه‌غیبی تصریح کرد: ممکن است در ابتدا درباره چنین تصمیمی پرسش‌ها و نقدهایی مطرح شده باشد، اما تجربه به ما نشان داد که ساختمان بیمارستان آسیب دید، ولی مأموریت بیمارستان متوقف نشد و این یکی از روشن‌ترین مصادیق تاب‌آوری در نظام سلامت است.

وی افزود: ممکن است محل ارائه خدمت تغییر کند، اما مسئولیت ما در برابر بیمار نباید تغییر کند.

تاب‌آوری در روز بحران ساخته نمی‌شود

رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان با تأکید بر اینکه تاب‌آوری محصول تصمیم‌ها و آمادگی‌های پیش از بحران است، خاطرنشان کرد: تاب‌آوری را نمی‌توان در روز بحران ایجاد کرد؛ بلکه این ظرفیت حاصل زیرساخت، آموزش، تمرین، برنامه‌ریزی، هماهنگی و تصمیم‌هایی است که پیش از وقوع حادثه شکل گرفته‌اند.

وی گفت: نظام سلامت تاب‌آور باید بتواند خطر را بشناسد، برای آن آماده شود، شوک را جذب کند، خود را با شرایط جدید تطبیق دهد، در صورت ضرورت تغییر کند و از تجربه بحران بیاموزد.

دکتر شاه‌غیبی با بیان اینکه بیمارستان را نمی‌توان صرفاً یک ساختمان دانست، افزود: بیمارستان یک سیستم پیچیده متشکل از زیرساخت، نیروی انسانی، تجهیزات و منابع، مدیریت و فرماندهی، زنجیره تأمین، ارتباطات و خدماتی است که باید حتی در دشوارترین شرایط استمرار داشته باشند.

وی تأکید کرد: اگر تنها دیوارهای بیمارستان را مقاوم کنیم، اما برق، اکسیژن، آب، ارتباطات، نیروی انسانی، زنجیره تأمین یا نظام فرماندهی در برابر بحران تاب‌آور نباشد، همچنان با یک بیمارستان تاب‌آور فاصله داریم.

تاب‌آوری بیمارستان، بخشی از تاب‌آوری شبکه سلامت است

رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان با اشاره به اهمیت شبکه‌ای‌بودن پاسخ به بحران، اظهار کرد: تجربه بیمارستان بعثت نشان داد که هنگام آسیب‌دیدن یک مرکز درمانی، پاسخ به بحران تنها در اختیار همان بیمارستان نیست؛ بلکه دانشگاه، سایر بیمارستان‌ها، مراکز تأمین اجتماعی، بیمارستان کوثر، اورژانس پیش‌بیمارستانی، پزشکان، پرستاران، نیروهای پشتیبان، مدیران و مجموعه‌های مختلف باید بتوانند در قالب یک شبکه هماهنگ عمل کنند.

وی خاطرنشان کرد: تاب‌آوری بیمارستان، بخشی از تاب‌آوری شبکه سلامت است و تقویت این شبکه نیازمند هماهنگی، تمرین و طراحی سناریوهای واقعی برای شرایط بحرانی است.

ظرفیت علمی دانشگاه برای تبدیل تجربه بحران به دانش

دکتر شاه‌غیبی همچنین به ظرفیت علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان در حوزه سلامت در حوادث و بلایا اشاره کرد و گفت: گروه سلامت در حوادث و بلایا با حضور پنج عضو هیئت علمی و با مدیریت دکتر آرزو یاری و مشارکت اعضای هیئت علمی از جمله دکتر احد حیدری و همکاری سایر اعضای هیئت علمی دانشگاه، در کنار مدرسان مدعو، در این حوزه فعالیت می‌کند.

وی افزود: ۹ دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد سلامت در حوادث و فوریت‌ها نیز در حال تحصیل هستند و طرح‌های پژوهشی متعددی در این حوزه در دانشگاه در حال انجام است.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان با تأکید بر ضرورت پیوند میان پژوهش و مدیریت، تصریح کرد: ارزش واقعی این ظرفیت زمانی آشکار می‌شود که تجربه‌های میدانی به دانش، دانش به مدل، مدل به شاخص و شاخص به تصمیم مدیریتی تبدیل شود.

بحران‌های اخیر؛ یک کلاس درس واقعی برای نظام سلامت

وی بحران‌های اخیر را فرصتی برای استخراج درس‌آموخته‌های عملیاتی دانست و گفت: این حوادث برای دانشگاه صرفاً یک تجربه عملیاتی نبود، بلکه یک کلاس درس واقعی بود و باید از خود بپرسیم اگر بار دیگر یک بیمارستان آسیب ببیند، آیا سناریوی انتقال بیماران از پیش طراحی و تمرین شده است؟ آیا بیمارستان جایگزین مشخص است؟ درباره برق، اکسیژن، آب، ارتباطات، دارو و زنجیره تأمین چه برنامه‌ای داریم و اگر بخشی از نیروی انسانی در دسترس نباشد، چه خواهیم کرد؟

دکتر شاه‌غیبی ادامه داد: باید مشخص شود فرماندهی و ارتباطات در شرایط اختلال چگونه ادامه خواهد یافت و مهم‌تر از همه، آیا تجربه‌های امروز در قالب پروتکل، آموزش، مانور و تغییر سازمانی به کار گرفته خواهند شد یا خیر.

وی تأکید کرد: این دقیقاً نقطه‌ای است که پژوهش باید به مدیریت متصل شود.

تأکید بر سنجش‌پذیرکردن تاب‌آوری بیمارستان‌ها

رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان حضور استادان برجسته حوزه سلامت در حوادث و بلایا در این سمینار را فرصت ارزشمندی برای تقویت گفت‌وگوی علمی دانست و با اشاره به حضور دکتر حمیدرضا خانکه، از صاحب‌نظران برجسته این حوزه، اظهار کرد: یکی از پرسش‌های مهم در مسیر توسعه تاب‌آوری این است که چگونه می‌توان تاب‌آوری بیمارستان را اندازه‌گیری کرد؟

وی افزود: آنچه اندازه‌گیری نشود، دشوارتر می‌توان آن را مدیریت و بهبود داد و از همین رو، توسعه شاخص‌های علمی و کاربردی برای سنجش تاب‌آوری باید مورد توجه قرار گیرد.

دکتر شاه‌غیبی همچنین حضور دکتر مهرداد فرخی را در این نشست مغتنم دانست و گفت: پیوند میان سلامت در حوادث و بلایا، مدیریت خطر و تاب‌آوری، نیازمند گفت‌وگویی علمی و میان‌رشته‌ای است.

از سخنرانی تا تصمیم و اقدام

رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان در بخش پایانی سخنان خود ابراز امیدواری کرد که این سمینار صرفاً به ارائه سخنرانی و تبادل نظر محدود نشود، بلکه تجربه‌های میدانی به سؤال‌های علمی، سؤال‌ها به پژوهش، پژوهش به راهکار و راهکارها به تصمیم و اقدام تبدیل شوند.

وی در جمع‌بندی مفهوم تاب‌آوری گفت: «تاب‌آوری یعنی توان تغییر، بدون از دست دادن مأموریت.»

دکتر شاه‌غیبی خاطرنشان کرد: باید به نقطه‌ای برسیم که در برابر غافلگیری‌ها کمتر غافلگیر شویم، آسیب به یک جزء به توقف کل سیستم منجر نشود و بحران نتواند خدمت‌رسانی به مردم را متوقف کند.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد حاصل برگزاری این سمینار، فراتر از مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها و مقالات باشد و به دانش، تصمیم و اقداماتی منجر شود که نظام سلامت را برای بحران‌های آینده آماده‌تر و تاب‌آورتر کند.

این سمینار با حضور دکتر حمیدرضا خانکه و دکتر مهرداد فرخی از استادان و صاحب‌نظران حوزه سلامت در حوادث و بلایا و با مشارکت جمعی از استادان، مدیران، کارشناسان و دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کردستان برگزار شد.